روستای سفرمیان

*بسمه تعالی*

نام گُزینی در مازندران

نامی نکو گزین که بدان چون بخوانمت در جانت شادی آید و در دلت خرمی

« ناصر خسرو »

در تعالیم اسلامی از زبانِ معصومین ، بسیار بر انتخاب نام نیکو تأکید شده است . در نهج الفصاحه حضرت پیامبر ( ص ) آمده است : « حَقُّ الوَلَدِ عَلَی الوالِدِ أَن یُحَسِّنَ اسمَهُ ... حق فرزند بر پدر آن است که نام نیک برای او انتخاب کند ... » ( نهج الفصاحه ، 1366 : 293 ) . خواجه نصیر الدین طوسی نیز در کتاب اخلاق ناصری در انتخاب نام نیکو به خانواده ها سفارش کرده است : « و چون فرزند در وجود آید ابتدا به تسمیه ی او باید کرد به نامی نیکو ، چه اگر نامی ناموافق بر او نهد مدّت عمر از آن ناخوشدل باشد . » ( نصیر الدین طوسی ، 1387 : 222 ) .

اگر نگاهی گذرا به نام های مازنی ها داشته باشیم به نکاتی جالب بر می خوریم که به تعدادی از آن اشاره می کنم :

1 – بسیاری از خانواده های مازنی به احترام پدر بزرگ ، نام پدر بزرگ را برای یکی از نوه ها انتخاب می کنند .

2 – در بسیاری از نام های مازندرانی ، کلمۀ جان وجود دارد . این شیوۀ نامگذاری که نشان از محبت فراوان دارد ، در کشور تاجیکستان بسیار مرسوم است ؛ نظیر ، علیجان ، محمد جان ، حسین جان ، بابا جان ، جان علی ، جان محمد ، دایی جان ، جان ننه ، ننه جانی ، خواهر جان ، آقا جان .

3 – در اسم های ترکیبی مازندرانی ، بسیار کلمۀ الله به چشم می خورد ؛ نظیر ، قدرت الله ، حبیب الله ، سیف الله ، امر الله ، خیر الله ، عزیز الله ، عین الله ، نصر الله ، نور الله ، ذات الله ، باب الله ، ید الله .

4 - در اسم های ترکیبی مازنی ، کلمۀ علی هم بسیار به چشم می خورد که ریشه در معنویت مردم این سامان دارد ؛ نظیر ، علی پناه ، حسین علی ، جانعلی ، خانعلی ، عوضعلی ، نقد علی ، ضربعلی ، زلفعلی ، محمد علی ، عشقعلی ، نورعلی ، شمس علی ، مهر علی ، یار علی ، میرزا علی ، عبدالعلی ، علی بابا ، نادعلی ، قربانعلی ، غلامعلی ، شهپر علی ، علیرضا .

5 - در اسم های ترکیبی مازندرانی ، کلمۀ گُل هم بسیار به چشم می خورد ؛ نظیر ، گُل بابا ، ببو گُل ، علی گُل ، گُلعلی ، گُل ابرو ، گُل باجی ، گُل عمو ، گُلبرار ، برار گل ، ننه گُل ، گُل ننه ، گلداش ، داداش گُل .

6 – در نام گزینی به موسیقی مشترک نام فرزندان هم توجه می کردند ؛ به عنوان مثال ، نام فرزندان جناب حاجی شعبان یوسفی از یک موسیقی یکسان برخوردار است : آقایان رحمان ، سلمان ، سبحان ، احسان ، امان ، اسلام و حتی این موسیقی مشترک به نام بعضی از نوه های این خانواده هم رسیده است ؛ نظیر ، ایمان ، سامان و اشکان .

7 – بعضی از خانواده ها هم نام هایی را برای فرزندان خود ، انتخاب می کردند که دلالت بر اندیشۀ جاودانگی و ماندگاری انسان می کرد ؛ نظیر ، ماندگار ، یادگار ، بموندی ( بمانی ) و ... .

8 - بعضی از خانواده ها هم به خاطر دوست داشتن فراوان فرزند ، نسبت ها را برای نام فرزندان خود انتخاب می کردند ؛ نظیر ، مادر جان ، عمه گل ، گت بابا ، آقا عمو ، ننه گل ، بابا ، آقا برار ، برار گل ، گل برار ، آغا ننه ، خواهر جان ، داداش ، دایی جان ، گل باجی ، باجی گل و ... .

9 – مناسبت ها نیز تعیین کنندۀ نام فرزند بود ؛ به عنوان مثال ، اگر فرزند پسری در ماه مبارک رمضان به دنیا می آمد ، نام او را رمضان می نهادند و از این گونه اند : قربان ، شعبان ، محرم ، صفر ، ربیع ، نوروز .

10 – نام ها بیشتر نام های عربی بودند تا ایرانی . از نام های اساطیری شاهنامه ای هم فریدون ، هوشنگ ، جمشید ، اسفندیار و ایرج به چشم می خورد .